งาน True Innovation Awards 2011 นี่คงเป็นงาน event ด้านนวัตกรรมแรกๆ ของเมืองไทยทีเดียว

พบกับ “นวัตกรไทย” ผู้มีไอเดียสร้างสรรค์ดีดี รับรางวัลงาน True Innovation Awards 2011 ระดับประเทศ

นี่เป็นประกาศนียบัตรรางวัล “Bronze” จากงาน True Innovation Awards 2011 ที่คุณบุญทุ่ม ชนะพันธ์ ประสบความสำเร็จระดับประเทศ ด้านนวัตกรรม “แคบซูลหลบภัยสึนามิ” เข้ากับสถานการณ์ภัยพิบัติในยุคปัจจุบันทีเดียว อีกทั้งคุณรัฐภูมิ อยู่พร้อม (@1500miles) ผู้เป็นอาสาสมัครช่วยเหลือคนประสบภัยพิบัติทั่วโลก ได้เข้าร่วมเป็นคณะกรรมการในครั้งนี้อีกด้วย

คณะกรรมการ:
ผศ.ดร.วีระเชษฐ์ ขันเงิน อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
อาจารย์ บุริม โอทกานนท์ ประธานหลักสูตรการตลาด มหาวิยาลัยมหิดล
คุณรัฐภูมิ อยู่พร้อม ผู้ก่อตั้งมูลนิธิ 1500 ไมล์ และอาสาสมัคร

ฟังคอมเมนต์และชมบรรยากาศเข้ารอบสุดท้าย ทั้งเครียด ซีเรียส ทั้งตื่นเต้น ขณะนำเสนอผลงานกันได้จากคลิปนี้ค่ะ (นาทีที่ 29:59-34.48)

เมื่อวันอังคารที่ 17 มกราคม 2555 ที่ผ่านมาได้มีการประกวดด้านนวัตกรรมระดับประเทศ ที่จัดโดย True Innovation Awards 2011 พร้อมทั้งถ่ายทอดสดทาง True X-zyte ช่อง 62

+++ ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีมากที่จะทำให้คนยุคใหม่ได้หันมาสนใจที่จะเก็บองค์ความรู้ นวัตกรรม เป็นของประเทศเรากันบ้างสักที +++

#NAIAS: North America International Auto Show

I have a good opportunity to join the #FordNAIAS Ford fantasy camp supported by FordThailand and @iPattt. It looks like Blogger becoming the new career in this up-to-date social.

Since last year, there are several Blogger day invitations which are the one of Social Media Activities from US Embassy, global coffee company like Starbucks, Mobile phone company: HTC. I have participated some activities as Blogger as well as media press.

Nowadays, it is true that the strategy of many companys or corporates is totally comprised of the communication with their social network.

This event is the largest coverage event that I had ever seen. Surprisingly, Ford had invited 146 bloggers from around the world. Upon preparing myself to join the event, this was questioned how they are going to know more about my blog in Thai !!!

Many of them shared with me that their blogs are written in their own languages excluding the blogs from the US. such as @LatinaPRpro ‘s blog or bigdaddykreativ.com. Therefore, most of us can contact each other by twitter then. And @ScottMonty, Head of Social Media, Ford Motor Company, also told us (I and @iPattt) in some parts of the interview that Ford’ local social media team have implementing their tips and techniques diffently depending on the country.

During #NAIAS Group Dinner on the 1st day of #FordNAIAS Innovation and Design Fantasy camp at Henry Ford Museum, Scott Monty, gave us speech on the stage which shown from tweets here. And I truly found that many bloggers in this camp are also energytic twitters in distributing their ideas. This resulted that their tweets were always pop-ups during the night.

Tweets #FordNAIAS, Detroit Autoshow on Jan 8th, 2012

The concept of Ford Company to invite bloggers is results of bloggers’ innovative thinking both their posts and the way they distribute them. And the concept is also broader in social lifestyle than specific automotive professional as usual.

First Step at Detroit Airport, @iPattt and @cnetaustralia

Other Blogs from Bloggers in this camp:
www.blogo.it
luca.wordpress.com
www.cnet.com.au/cartech/

More photos from Bloggers:
Nandini Rathi’s Photo on Lockerz
photos from @LatinaPRpro
photos from @iPattt

Ford Motor Company paid for my travel and accommodations at the 2-day Innovation and Design Fantasy Camp event, I was not compensated in any other manner for my time.  My opinions posted here are my own.

วิดีโอนี้อธิบายคำว่า “Smart Grid” ได้อย่างสมบูรณ์แบบ

…สัดส่วนการใช้พลังงานของการผลิตไฟฟ้าประเทศสหรัฐอเมริกา ทำให้เกิดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ 40% ของการใช้พลังงานทั้งประเทศ ประกอบกับการคาดการณ์การใช้ไฟฟ้าสูงขึ้นถึง 30% ก่อนปี ค.ศ. 2020 อย่างแน่นอน

Smart Grid ต้องอาศัยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีด้าน Automatic Metering Infrastructure, System Control and Automation โดยพนักงานควบคุมสามารถดูปริมาณการใช้กระแสไฟฟ้าของแต่ละบ้านได้ตลอดเวลา

ตัวอย่าง ที่ตั้งของโรงไฟฟ้าพลังงานลมต้องอยู่กลางประเทศ แต่ผู้ใช้ไฟฟ้าโดยส่วนใหญ่อยู่ห่างออกไปในเมืองหลวงหรือเขตอุตสาหกรรม Smart Grid เป็นสิ่งช่วยสะสมพลังงานที่เกิดขึ้น และส่งต่อไปยังประชาชนตามบ้านเรือนแถบที่ตั้งโรงไฟฟ้านั้นๆ ใช้ไฟฟ้าได้โดยตัด Loss ในระบบส่งออกไป

อีกทั้ง ถ้าเจ้าของบ้านปลูกบ้านแบบ Green home ที่ติดตั้งแผงโซล่าเซล์ลไว้บนหลังคา ก็ยังสามารถเลือกที่จะใช้ไฟฟ้าตอนกลางคืน และขายกระแสไฟฟ้าที่เหลือนั้นคืนกลับมาระบบในช่วงพีคโหลดตอนกลางวันที่ค่าไฟฟ้าแพงกว่าได้อีก…

มีการกล่าวถึงในเว็บไซต์ของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) ไว้ด้วยว่า การมุ่งสู่ Smart Grid คือการมุ่งสู่ Smart Community ด้วยส่วนหนึ่ง ซึ่งก็คือ สังคมที่คนสามารถติดต่อสื่อสารอย่างอิสระผ่านสื่อออนไลน์ (Social Network) และคนเหล่านี้ยังรู้ถึงที่มาที่ไปของกระแสไฟฟ้าที่มาถึงมือ ว่าใช้เชื้อเพลิงอะไร ส่งมาจากต้นทางที่ใด พอมาถึงมือแล้วเกิด Loss ในระบบไปเท่าไร ต้นทุนการผลิตจะเป็นเท่าไร (ในอนาคตอาจถึงระดับ Life Cycle Cost กันเลยทีเดียว)

คนจึงสามารถตัดสินใจได้อย่างชาญฉลาดว่า จะเลือกเชื้อเพลิงที่มี CO2 ต่ำลงดีไม้ เช่น พวกเชื้อเพลิง Renewable ถ้าพอจะจ่ายได้ เพื่อบรรเทาโลกร้อนไปได้อีกหน่อย

ที่สำคัญในแง่ของ Energy Efficiency ทั้งด้าน ผู้ผลิต (Supply Side) และด้านผู้ใช้ไฟฟ้า (Demand Side) ถ้าคนรู้ชัดเจนว่า พีคโหลดกำลังจะต้องทำให้ผู้ผลิตไฟฟ้าต้องเลือกเดินเครื่องน้ำมันเตาเสริมระบบขึ้นมาอีกโรง สังคมของคนฉลาด หรือ Smart Community ก็สามารถช่วยกันรณรงค์หยุดใช้ไฟฟ้าช่วงเวลานั้น ไปใช้ช่วงอื่นได้ ซึ่งช่วยประหยัดเชื้อเพลิงฟอสซิลราคาสูงได้ อีกทั้งช่วยผู้ผลิตไม่ต้องวางแผนสำรองกำลังผลิตจนมากเกินไป

Smart Grid, ขอบคุณภาพจาก การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA)

Steam Turbine Rotor Bow หรือการคดงอของเพลากังหันไอน้ำ ถ้าเกิดขึ้นแล้วจะแก้ไขอย่างไร

กรณีศึกษาการ Overhaul Steam Turbine ขนาด 150 MW จาก Sulzer Repco นี้ได้เน้นการแก้ไข เพลากังหันไอน้ำคดงอ (Rotor Bow) เกิดขึ้นปี 2545

กรณีศึกษาการแก้ไข Steam Turbine Rotor Bow จาก Sulzer Repco

ขั้นตอนการแก้ไข Steam Turbine Rotor Bow
1. ถอดชิ้นส่วนกังหันไอน้ำ ใช้เวลา 3 สัปดาห์ เริ่มตอนต้นเดือน สิงหาคม 2545
2. ตรวจสอบเพลากังหันไอน้ำ:
ความเยื้อง (Eccentricity) หรือการหนีศูนย์เมื่อหมุน (Run-out)
วัด Dimension
ทำ Non-destructive Testing (NDT)
3. ขั้นตอนที่สำคัญที่สุด คือ การดัดเพลาให้ตรงนี่เอง เริ่มจากให้ความร้อนกับเพลากังหันประมาณ 600 oC (สูงกว่าอุณหภูมิไอน้ำที่ทางเข้ากังหันประมาณ 10%), พ่นด้วย Glassbead, ทำ NDT และตรวจสอบความแข็ง (Hardness Testing), ตรวจสอบ Run-out, และทำ Balance กังหันที่ความเร็วใช้งาน (High Speed Balancing)
ผลปรากฏว่า ความคดงอของกังหันอยู่ในลิมิตไม่เกิน 0.03 mm TIR เป็นอันใช้การได้
4. ชิ้นส่วนบางชิ้นได้ส่งไปแก้ไขที่ Shop ของ Sulzer Repco ประเทศเนเธอร์แลนด์ และได้ส่งกลับมาที่ Site ประมาณกลางเดือน ตุลาคม 2545 หลังจากนั้นก็ใช้เวลาประกอบอีกเกือบเดือน จนสามารถขึ้นเครื่อง (Startup) โรงไฟฟ้าและต่อเข้า Grid เสร็จวันที่ 27 พฤศจิกายน 2545

ตัวอย่าง พื้นที่เหตุการณ์ Blackout บริเวณนิวอิงแลนด์ ,
14 สิงหาคม 2546 (ภาพจาก modernsurvivalonline.com)

การกู้ระบบไฟฟ้า หมายถึง การเดินเครื่องขึ้นมาในสภาวะที่ไม่มีไฟฟ้าใช้งาน อาจจะใช้พลังงานจากเครื่องยนต์ดีเซล หรือพลังงานจากน้ำมาเดินเครื่องกำเนิดไฟฟ้า แล้วใช้เครื่องกำเนิดไฟฟ้านั้นจ่ายพลังงานไฟฟ้าให้กับระบบไฟฟ้าต่อไป Black Start จะได้เห็นเมื่อเกิดเหตุการณ์ Blackout ขึ้นในระบบ

การกู้ระบบไฟฟ้าที่ดับเป็นบริเวณกว้างหลายจังหวัดต่อเนื่องกัน เรียกศัพท์เทคนิคว่า “Black Start” และวิกฤตการณ์ที่เกิดไฟฟ้าดับวงกว้างนั้น เรียกว่า “Black out”

ปีนี้เกิดวิกฤติการณ์ที่เราคาดไม่ถึงหลายอย่าง ตั้งแต่สึนามิที่ประเทศญี่ปุ่นเมื่อเดือนมีนาคมที่ผ่านมา จนถึงมหึมาน้ำท่วมในประเทศไทยที่กำลังเผชิญกันทุกวันนี้ จากผลของทั้งสองวิกฤตการณ์ที่เกิดขึ้นกับสองประเทศนี้ ส่งผลกระทบกับการผลิตและจ่ายไฟฟ้าทั้งรุนแรงและบางส่วน

Blog นี้ได้กล่าวถึงวิกฤตการณ์ซีเรียสอีกรูปแบบหนึ่งที่สามารถเกิดกับระบบกำลังไฟฟ้า ซึ่งส่งผลให้คนไม่สามารถติดต่อสื่อสารกันได้เลยว่าเกิดอะไรขึ้น ถ้านานมากๆ แน่นอนที่จะส่งผลต่อการดำรงชีวิตของคนอย่างรุนแรงมาก วิกฤตการณ์ที่ว่านี้คือการเกิดไฟฟ้าดับเป็นพื้นที่หลายจังหวัดติดต่อกัน ที่เรียกว่า “Blackout” และในกระบวนการที่ช่วยกู้ระบบไฟฟ้ากลับขึ้นมาได้เรียก “Black Start” ซึ่งส่วนหนึ่งต้องใช้โรงไฟฟ้าเขื่อนนี่เองค่ะ ช่วยทำให้การกู้ระบบไฟฟ้ากลับคืนมาด้วยความรวดเร็ว นั่นหมายถึงความมั่นคงของทั้งระบบไฟฟ้าของประเทศไทยทีเดียว

Black Start

Black Start คือ การเดินเครื่องผลิตไฟฟ้าของโรงไฟฟ้าด้วยตัวเอง เพื่อนำพลังงานไฟฟ้าไปจ่ายให้โรงไฟฟ้าอื่นซึ่งไม่สามารถ Black Start ตัวเองได้ แล้วจึงค่อยทยอยจ่ายไฟฟ้าเข้าระบบหลักของระบบจำหน่าย เพื่อส่งต่อไปยังผู้ใช้ไฟฟ้า การ Black Start เป็นขั้นตอนหนึ่งในแผนการนำระบบไฟฟ้ากลับคืนสู่ภาวะปกติ (Blackout Restoration Plan)

สำหรับขั้นตอนการกู้ระบบไฟฟ้านั้นต้องมีการปรับปรุง ซ้อมกันต่อเนื่องทุกปี สำหรับขั้นตอนการกู้ระบบไฟฟ้าลองอ่านจาก blog นี้เข้าใจง่ายดีค่ะ

1. เมื่อเกิดเหตุไฟฟ้าดับทั่วประเทศขึ้น กฟผ. ก็จะทำการ Black Start โรงไฟฟ้าในแต่ละพื้นที่ ที่มีการจัดแบ่งไว้
3. จ่ายไฟไปยังสถานีไฟฟ้าแรงสูงผ่านสายส่งในแต่ละพื้นที่
4. ในช่วงแรก ไฟฟ้าที่ได้จากการ Black Start จะจ่ายให้กับโรงไฟฟ้าที่ไม่สามารถ Black Start ได้ก่อน และที่เหลืออีกประมาณ 20%-30% จะจ่ายไฟฟ้าให้กับผู้ใช้ไฟฟ้า
5. เชื่อมโยงระบบไฟฟ้าแต่ละพื้นที่เข้าด้วยกันเพื่อเพิ่มความมั่นคง
6. ทยอยจ่ายไฟฟ้าให้กับผู้ใช้ไฟฟ้าทั้งหมดจนครบ 100%
อ่านลิงค์นี้แบบลงรายละเอียดขั้นตอน Black Start ที่อเมริกาเมื่อปี 2546

จากภาพยนตร์โฆษณานี้ จะเห็นได้ชัดว่ามีการ Startup โรงไฟฟ้าเขื่อน และโรงไฟฟ้ากังหันก๊าซเครื่องดีเซลขึ้นมาเพื่อทำการ Black Start ได้ทันทีทันใด

เหตุผลที่เขื่อน Startup ได้รวดเร็วจึงถูกกำหนดให้กู้ระบบไฟฟ้า

กฟผ. ได้แบ่งพื้นที่เพื่อทำการ Black Start โรงไฟฟ้า โดยมีศูนย์ควบคุมระบบกำลังไฟฟ้าอยู่ 5 แห่ง คือ ศูนย์ควบคุมระบบกำลังไฟฟ้าเขตนครหลวง ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคเหนือ และภาคใต้ ทั้งนี้มีศูนย์ควบคุมระบบกำลังไฟฟ้าแห่งชาติ จะเป็นผู้ทำหน้าที่ในการประสานงานกับศูนย์ควบคุมทั้ง 5 แห่ง และควบคุมสั่งการระบบผลิตไฟฟ้าของทั้งประเทศ พร้อมทั้งดูแลและจัดการระบบส่งที่มีระดับแรงดันสูงตั้งแต่ 230 กิโลโวลต์ขึ้นไป
โดยศูนย์ควบคุมในแต่ละภาคจะได้กำหนดโรงไฟฟ้าที่จะเป็นตัว Black Start ไว้ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นโรงไฟฟ้าพลังน้ำ เนื่องจากสามารถทำการ Black Start ได้เร็ว ใช้เวลาประมาณ 5 – 10 นาที หรือโรงไฟฟ้ากังหันแก๊สบางแห่งที่มี Black Start Diesel

ตัวอย่าง เมื่อปี 2552 ได้จำลองเหตุการณ์ไฟฟ้าดับที่ จ. นครสวรรค์ โรงไฟฟ้าที่เป็นตัว Black Start ขึ้นมาก็คือโรงไฟฟ้าเขื่อนภูมิพลนั่นเอง

“ผู้รับผิดชอบเขื่อน มาพร้อมกับภารกิจในการรักษาความมั่นคงระบบไฟฟ้าของประเทศไทย”

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้วที่อเมริกาเมื่อปี 2546:
ถ้าเป็นกรณีซีเรียสมากๆ แบบข่าวใหญ่ที่อเมริกันกว่า 50 ล้านคนได้รับผลกระทบนั้นที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อปี 2546 นี้เอง ครอบคลุมพื้นที่แสดงใน Map นานกว่า 24 ชั่วโมงทีเดียว ลองอ่านลิงค์นี้ดูจะพบว่า ฝรั่งเค้าก็ไม่บูรณาการเหมือนกันนะ

Blog ก่อนหน้านี้:
* Blackout Benchmark ของประเทศไทย
* To protect Blackout in Thailand

ในช่วงที่ผ่านมามีหลายฝ่ายออกมาให้ความเห็นว่าการเกิดภาวะน้ำท่วมมากเป็นประวัติศาสตร์ในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาครั้งนี้ มีสาเหตุจากการบริหารจัดการน้ำที่ผิดพลาด ไม่มีประสิทธิภาพ หรือไม่มีการประสานงานกันระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งข้อเท็จจริงในการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยานั้น อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของหน่วยงานดังนี้

1. คณะกรรมการบริหารจัดการน้ำบริเวณพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑลตามแนวพระราชดำริ
2. คณะอนุกรรมการติดตามและวิเคราะห์แนวโน้มสถานการณ์น้ำ ประกอบด้วยผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กรมชลประทาน กรมอุตุนิยมวิทยา สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร สำนักการระบายน้ำ กทม. กรมอุทกศาสตร์กองทัพเรือ กรมทรัพยากรน้ำ กรมป้องกันและบรรเทา สาธารณภัย กฟผ. และสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดําริ (กปร.)

บทสัมภาษณ์ผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์การทำงานจริงช่วงหนึ่ง

อ่านบทสัมภาษณ์นี้แล้วก็พอจะรู้ว่าผู้สั่งการต้องได้รับ มติ จาก ครม. ที่รับผิดชอบทุกส่วนในประเทศไทย แต่สิ่งที่รู้สึกจะขาดไปคือ การที่แต่ละเรื่องย่อยๆ ไม่ได้ถูกเชื่อมโยงกันก่อนตัดสินใจ-การบูรณาการแล้วค่อยคิด-คิดแล้วค่อยตัดสินใจเพื่อให้ได้มติ หรือตัดสินใจภายใต้ความต้องการการตอบสนองนโยบายบางอย่างที่ออกมาในช่วงนั้น

และนี่ก็คือสิ่งที่คุณปลอดประสพเปิดใจผ่านประชาชาติธุรกิจ เมื่อวันที่ 23 ต.ค. ที่ผ่านมา

…ส่วนเรื่องมีคนกล่าวหาว่าผมเป็นคนสั่งให้เปิดน้ำน้ำเขื่อนมาก่อนหน้านี้นั้นเป็นไปไม่ได้ ข้อแรกคือ ผมเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์ แต่คนที่จะสั่งเปิดน้ำปิดน้ำของเขื่อนภูมิพลกับสิริกิตต์ คือ รัฐมนตรีกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กับ บอร์ดการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย และข้อที่สอง คือ เขาจะเปิดหรือปิดหรือไม่ที่ผ่านมา มันเป็นเรื่องในเดือนมกราคม แต่ผมเพิ่งเป็น รัฐมนตรี 2 เดือน ขณะที่การตัดสินใจปิดหรือเปิด เกิดเมื่อ 7-8 เดือนที่แล้ว ท่านธีระ(รมว.เกษตรฯ) ต้องอธิบาย ไม่ใช่มาถามปลอดประสพ…

แล้วผมเป็นคนสั่งปิดน้ำเขื่อนภูมิพลกับเขื่อนสิริกิตต์ เมื่อวันที่ 21 ต.ค. ต่อหน้านายกรัฐมนตรีเพราะท่านนั่งข้างผมแล้วให้ผมโทร ผมก็บอกประธานบอร์ดการไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ ก็คือปลัดกระทรวงผม ให้ปิดน้ำจากเขื่อน ส่วนที่เขาเปิดปิดเขื่อนให้เดือดร้อนนั่นมันเมื่อ 6-7 เดือนที่แล้ว…

มีคำถามมากมายเกี่ยวกับสาเหตุของน้ำท่วมในครั้งนี้ บ้างก็ว่าเป็นสาเหตุจากกรมชลประทาน บ้างก็ว่ามีสาเหตุจากการไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ ผู้ควบคุมเขื่อน ในที่สุดทางฝั่งการไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ (กฟผ.) ก็มีคำตอบในเรื่องนี้ค่ะ แต่เป็นในรูปแบบเอกสารเก็บที่เว็บไซต์ของ กฟผ.

10 คำถาม – คำตอบ เขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์ในสถานการณ์วิกฤตน้ำท่วม

จากวิกฤตการณ์น้ำท่วม ทำให้หลายฝ่าย รวมทั้งสื่อมวลชนแขนงต่างๆ และ Social Media ได้มีการตั้งกระทู้ คำถาม และข้อเสนอแนะ เกี่ยวกับการบริหารจัดการเขื่อนใหญ่ของ กฟผ. กฟผ. จึงจัดทำเป็น ถาม-ตอบ โดยเฉพาะในเรื่องการดำเนินการของเขื่อนในภาวะน้ำท่วม เพื่อเป็นข้อมูลให้สาธารณชนในประเด็นต่างๆ ดังนี้

1. การบริหารจัดการน้ำในเขื่อน กฟผ. และพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาทำอย่างไร ?
2. ทำไมเขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์จึงไม่ระบายน้ำออกมาก่อนในช่วงต้นฤดูฝน
3. ทำไมเขื่อนต้องระบายน้ำผ่านประตูระบายน้ำผ่านประตูระบายน้ำล้น (Spillway)
4. เขื่อนต้องการเก็บน้ำไว้มากเพื่อประโยชน์จากการผลิตกระแสไฟฟ้า
5. ปัจจุบันเขื่อนลดปริมาณการปล่อยน้ำลงแล้ว แต่ทำไมน้ำยังท่วมอยู่
6. เขื่อนเก็บน้ำไว้ตั้งแต่ต้นมากเกินไปหรือไม่
7. เขื่อนภูมิพลช่วยบรรเทาภาวะน้ำท่วมอย่างไร
8. ทำไมไม่เร่งระบายน้ำแบบเดียวกับปี 2553 ?
9. ทำไมไม่หยุดปล่อยน้ำ ทั้งที่ไม่มีฝนตกเหนือเขื่อน ?
10. ใครเป็นผู้ตัดสินใจสั่งให้ปล่อยหรือไม่ให้ปล่อยน้ำ ?

ทั้งนี้การจัดทำเนื้อหาสาระดังกล่าว ฝ่ายสื่อสารองค์การ กฟผ. มิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อถกเถียง หรือโต้แย้งความคิดเห็นที่อาจแตกต่างกันได้ แต่มุ่งให้ข้อมูล ข้อเท็จจริง ที่ถูกต้องตรงกัน อันจะเป็นประโยชน์สร้างความเข้าใจในวิกฤตการณ์ที่เกิดขึ้น และร่วมกันพิจารณาทางออกที่ดีที่สุดเพื่อส่วนรวมต่อไป ถ้ามีข้อมูลเพิ่มเติม สอบถามได้ที่ infocenter@egat.co.th ค่ะ

1. ถาม การบริหารจัดการน้ำในเขื่อน กฟผ. และพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยา ทำอย่างไร

ตอบ

การบริหารจัดการน้ำในเขื่อน กฟผ. ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 เป็นต้นมา การบริหารจัดการน้ำช่วงฤดูน้ำหลากอยู่ในความรับผิดชอบของคณะอนุกรรมการติดตามและวิเคราะห์แนวโน้มสถานการณ์น้ำ (ประกอบด้วย กรมชลประทาน กรมอุตุนิยมวิทยา สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร กรมทรัพยากรน้ำ กรมอุทกศาสตร์ สำนักการระบายน้ำ กทม. กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และ กฟผ.) ร่วมกันติดตาม-วิเคราะห์สถานการณ์น้ำเพื่อวางแผนการระบายน้ำให้มีความเหมาะสม โดย

- มีแผนการพร่องน้ำในอ่างฯ ในช่วงต้นฤดูฝนเพื่อรองรับน้ำที่คาดว่าจะมีมาตลอดฤดูฝน โดยประสานและวางแผนการพร่องน้ำร่วมกับกรมชลประทาน ตามข้อมูลคาดการณ์สภาพอากาศของกรมอุตุนิยมวิทยา

- ประสานกับกรมชลประทานทุกสัปดาห์ หรือทุกวัน เพื่อหารือและวางแผนการระบายน้ำที่เหมาะสม

การบริหารจัดการน้ำในเขื่อนของ กฟผ.

เขื่อนของ กฟผ.เป็นเขื่อนเอนกประสงค์ มีหน้าที่กักเก็บน้ำไว้เพื่อใช้ประโยชน์ด้านการเกษตรกรรม การอุปโภคบริโภค การอุตสาหกรรมและการบรรเทาอุทกภัยเป็นหลัก ส่วนการผลิตกระแสไฟฟ้าเป็นเพียงผลพลอยได้จากการปล่อยน้ำผ่านเครื่องกำเนิดไฟฟ้าตามปริมาณ เพื่อการใช้ประโยชน์ที่กล่าวข้างต้น

ทั้งนี้ การบริหารจัดการน้ำในเขื่อนของ กฟผ. ตามหลักการจะพยายามควบคุมให้ระดับน้ำ อยู่ในกรอบของ “เกณฑ์ควบคุมระดับน้ำ” (Rule Curve) ซึ่งมีอยู่ 2 เกณฑ์ คือ “เกณฑ์ควบคุมระดับน้ำตัวล่าง” (Lower Rule Curve) และ “เกณฑ์ควบคุมระดับน้ำตัวบน” (Upper Rule Curve)

- Lower Rule Curve จะทำหน้าที่บอกให้ทราบว่า หากเก็บน้ำไว้ต่ำกว่าระดับนี้ จะมีความเสี่ยงเรื่องการขาดแคลนน้ำในปีหน้า

- Upper Rule Curve จะทำหน้าที่บอกให้ทราบว่า หากเก็บน้ำไว้สูงกว่าระดับนี้จะมีความเสี่ยงเรื่อง น้ำล้นเขื่อนจนอาจต้องเปิดประตูระบายน้ำล้น (Spillway)

ตัวอย่างการบริหารจัดการน้ำเขื่อนภูมิพลโดยเกณฑ์ระดับน้ำควบคุม (Rule Curve) ในปี พ.ศ. 2549 ซึ่งเป็นปีน้ำมาก

กราฟแสดงการเก็บน้ำของเขื่อนภูมิพลในปี 2554

กราฟแสดงการเก็บน้ำของเขื่อนสิริกิติ์ในปี 2554

2. ถาม ทำไมเขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์จึงไม่ระบายน้ำออกมาก่อนในช่วงต้นฤดูฝน

ตอบ

ช่วงต้นฤดูฝน ณ วันที่ 1 พ.ค. เขื่อนภูมิพลมีปริมาณน้ำเก็บกัก 6,076 ล้าน ลบ.ม. หรือร้อยละ 45.1 ของความจุ เขื่อนสิริกิติ์มีปริมาณน้ำเก็บกัก 4,784 ล้าน ลบ.ม. หรือร้อยละ 50.3 ซึ่งเมื่อเทียบกับระดับน้ำควบคุม (Rule Curve) ที่ใช้เป็นกรอบในการปฏิบัติการบริหารจัดการน้ำของเขื่อนแล้วถือว่าอยู่ในเกณฑ์ต่ำมาก

จากข้อมูลข้างต้นทั้งสอง เขื่อนมีปริมาณน้ำเก็บกักค่อนข้างน้อยในช่วงต้นฤดูฝน ซึ่งตามแนวปฏิบัติของการบริหารจัดการน้ำตามสถิติข้อมูลที่ใช้อ้างอิง จะต้องเก็บกักน้ำไว้ เพื่อให้สามารถมีน้ำไว้ใช้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดในภาพรวมตลอดทั้งปี ดังนั้นการระบายน้ำออกจากเขื่อนในช่วงนี้ จึงทำผ่านการผลิตไฟฟ้า ตามปริมาณน้ำที่ต้องการใช้เพื่อการเกษตรกรรมและสาธารณูปโภคเป็นหลัก

แต่ต่อมาปีนี้ประเทศไทยได้รับอิทธิพลจากพายุหลายลูก ได้แก่ ไหหม่า (ปลาย มิ.ย. ถึงต้น ก.ค.) และนกเตน (ปลาย ก.ค. ถึงต้น ส.ค.) จึงมีปริมาณน้ำไหลเข้าเขื่อนมากกว่าเกณฑ์เฉลี่ยปกติมาก ทั้งนี้ มากที่สุดตั้งแต่สร้างเขื่อนภูมิพลมา (กว่า 40 ปี) และเกิดฝนตกหนักในหลายพื้นที่ต่อเนื่องตั้งแต่เดือนมีนาคม ปริมาณน้ำฝนที่ตกในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคกลางสูงกว่าเกณฑ์เฉลี่ย 30 ปี ทำให้เกิดภาวะน้ำท่วมในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่างและภาคกลางตอนบนตั้งแต่ช่วงต้นเดือนสิงหาคมเป็นต้นมา เป็นเหตุให้ไม่สามารถระบายน้ำออกจากเขื่อนได้ เนื่องจากจะไปซ้ำเติมปัญหาน้ำท่วมพื้นที่ภาคเหนือตอนล่างและภาคกลางตอนบน ในช่วงเดือน ส.ค. – ก.ย. และต่อมาในช่วงปลายเดือน ก.ย. มีฝนตกหนักในพื้นที่ภาคเหนือและภาคกลางตอนบน จากอิทธิพลของพายุโซนร้อน “ไห่ถาง” และ “เนสาด” ในเดือน ต.ค. จาก “นาลแก” ทำให้ปัญหาน้ำท่วมทวีความรุนแรงมากขึ้น

3. ถาม ทำไมเขื่อนต้องระบายน้ำผ่านประตูระบายน้ำผ่านประตูระบายน้ำล้น (Spillway) เพิ่มขึ้นนอกเหนือจากการผลิตกระแสไฟฟ้า

ตอบ

เขื่อนสิริกิติ์มีการระบายน้ำผ่านประตูระบายน้ำล้น ระหว่างวันที่ 25 ส.ค. – 11 ก.ย. 54
เขื่อนภูมิพลมีการระบายน้ำผ่านประตูระบายน้ำล้น ระหว่างวันที่ 5 – 13 ต.ค. 54 และ 18 – 20 ต.ค. 54

การที่ทั้ง 2 เขื่อนจำเป็นต้องระบายน้ำเพิ่มขึ้นผ่านประตูระบายน้ำล้น นอกเหนือจากการระบายน้ำผ่านการผลิตกระแสไฟฟ้า เนื่องจากปริมาณน้ำใกล้เต็มความจุของอ่างเก็บน้ำ และจากการติดตามข้อมูลปริมาณน้ำที่ไหลเข้าอ่างยังมีแนวโน้มที่มีปริมาณสูงอยู่ จึงจำเป็นต้องระบายน้ำออกเพิ่มมากขึ้น เพื่อควบคุมไม่ให้ระดับเก็บกักน้ำเกินความจุของอ่าง ซึ่งจะมีผลกระทบต่อความมั่นคงปลอดภัยของเขื่อนและอาคารประกอบ ทั้งนี้ในระหว่างการระบายน้ำผ่านประตูระบายน้ำล้นก็ได้มีการเฝ้าติดตามสถานการณ์น้ำที่ไหลเข้าอ่างอย่างใกล้ชิด เมื่อพบว่ามีแนวโน้มลดลงก็ลดปริมาณการระบายน้ำ จนปัจจุบันไม่มีการระบายน้ำผ่านประตูระบายน้ำล้นจากเขื่อนทั้งสอง

4. ถาม เขื่อนต้องการเก็บน้ำไว้มากเพื่อประโยชน์จากการผลิตกระแสไฟฟ้า

ตอบ

การผลิตกระแสไฟฟ้าจากเขื่อนไม่ใช่วัตถุประสงค์หลักของการบริหารจัดการน้ำในเขื่อนแต่เป็นผลพลอยได้จากการระบายน้ำตามความต้องการใช้น้ำเพื่อวัตถุประสงค์ต่าง ๆ อาทิ เช่น การอุปโภค บริโภค การเกษตรกรรม รวมทั้งการบรรเทาอุทกภัย ซึ่งการบริหารจัดการ เรื่องปริมาณน้ำที่จะต้องระบายออก ในช่วงเวลาใดๆ ในรอบปี อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของคณะกรรมการฯ ที่มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมเป็นคณะกรรมการ โดยมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลเพื่อพิจารณาตัดสินใจร่วมกันอย่างใกล้ชิด

นอกจากนี้การเก็บกักน้ำไว้เพื่อใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้าจะไม่ก่อให้เกิดผลประโยชน์ในเรื่องรายได้ที่เพิ่มขึ้นต่อ กฟผ. แต่ประการใด ทั้งนี้เนื่องจากในระบบโครงสร้าง อัตราค่าไฟฟ้าปัจจุบัน กฟผ.ได้รับรายได้กลับคืนในรูปแบบ “ผลตอบแทนเงินลงทุน” (ROIC) จึงไม่เกิดแรงจูงใจให้ กฟผ.จะต้องเก็บกักน้ำไว้ในปริมาณมากๆ แต่อย่างใด ดังนั้นปัจจุบันการระบายน้ำของเขื่อนเป็นไปตามความจำเป็นทางด้านเกษตรกรรม การบรรเทาอุทกภัย และสาธารณูปโภคเป็นหลัก

5. ถาม ปัจจุบันเขื่อนลดปริมาณการปล่อยน้ำลงแล้ว แต่ทำไมน้ำยังท่วมอยู่

ตอบ

ช่วงที่เขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์มีการระบายน้ำออกรวมกันวันละ 70 ล้านลูกบาศก์เมตร คิดเป็นปริมาณน้ำไหลผ่านจังหวัดนครสวรรค์ประมาณ 800 ลบ.ม.ต่อวินาที หรือคิดเป็นร้อยละ 20 ของมวลน้ำที่ไหลผ่านจังหวัดนครสวรรค์ราว 4,000 ลบ.ม.ต่อวินาที ซึ่งน้ำที่ผ่านจังหวัดนครสวรรค์มาจากแม่น้ำหลัก 4 สาย คือ ปิง วัง ยม และน่าน ขณะที่มีเขื่อนขนาดใหญ่กั้นอยู่เพียง 2 สาย คือ แม่น้ำปิงและน่าน ปริมาณน้ำส่วนที่เหลือจึงมาจากแม่น้ำยมและวัง รวมทั้งน้ำที่ค้างอยู่ตามทุ่งไหลลงมา ซึ่งมีปริมาณรวมถึงร้อยละ 80 ของน้ำที่ผ่าน จ.นครสวรรค์แล้วไหลสู่กรุงเทพฯและปริมณฑลไปรวมกับมวลน้ำที่ยังค้างอยู่ตามไร่นาจากภาวะ น้ำท่วมพื้นที่ภาคกลาง ตั้งแต่ช่วงเดือน ส.ค. – ก.ย. ทำให้มวลน้ำที่กำลังมุ่งสู่กรุงเทพฯ ยังคงมีปริมาณมาก

6. ถาม เขื่อนเก็บน้ำไว้ตั้งแต่ต้นมากเกินไปหรือไม่

ตอบ

ในช่วงต้นฤดูฝน 2554 ระดับน้ำในเขื่อนภูมิพลยังต่ำกว่าเกณฑ์กักเก็บปกติในปี 2552 และ 2553 แต่เนื่องจากปริมาณน้ำไหลเข้าอ่างเก็บน้ำทั้งของเขื่อนภูมิพลและสิริกิติ์ ในช่วงฤดูฝนปี 2554 มีค่ามากกว่าค่าเฉลี่ยถึง 2 เท่า ซึ่งจากสถิติน้ำของเขื่อนภูมิพล ตั้งแต่ก่อสร้างและเริ่มเก็บกักน้ำในปี 2507 มีน้ำไหลเข้าเฉลี่ย 5,536 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี

แต่ตั้งแต่ต้นปี 2554 ถึงวันที่ 24 ตุลาคม ก็มีน้ำไหลเข้า 11,200 ล้านลูกบาศก์เมตร หรือมากกว่าเกณฑ์เฉลี่ย 2 เท่าตัว

ภาพสีแดงแสดงปริมาณน้ำในเขื่อนปี 2554

ประกอบกับ ปีนี้เป็นปีที่น้ำมามากและมาเร็วตั้งแต่ต้นฤดูฝน และพื้นที่ท้ายเขื่อนประสบอุทกภัยทำให้ไม่สามารถระบายน้ำได้มากนัก จากพายุ ไห่ถัง เนสาด และนาลแก เข้ามาที่ภาคเหนือของประเทศไทยเมื่อต้นเดือนตุลาคม แม้ว่าทั้ง 2 เขื่อนจะมีการระบายน้ำเพิ่มจากแผนการระบายน้ำเดิมแล้วก็ตาม

         อย่างไรก็ตาม คงต้องยอมรับความจริงว่า เราไม่สามารถคาดการณ์สภาพดินฟ้าอากาศล่วงหน้าได้อย่างถูกต้อง แม่นยำ บางปีก็เป็นไปตามคาดการณ์ บางปีก็ไม่เป็นไปตามคาดการณ์ จึงต้องอาศัยการพยากรณ์และการเก็บสถิติน้ำไหลเข้าอ่างเก็บน้ำย้อนหลังเป็นเวลาหลายปี มาประมวลจัดทำเป็นเกณฑ์ควบคุมระดับน้ำ (Rule Curve) ในแต่ละเดือน สัปดาห์ และวัน นอกจากนี้ จะต้องมีการติดตามและปรับแผนการระบายน้ำให้สอดคล้องกับสถานการณ์จริง แบบวันต่อวัน เพื่อช่วยบรรเทาปัญหาหากเกิดอุทกภัยหรือภัยแล้ง

7. ถาม เขื่อนภูมิพลช่วยบรรเทาภาวะน้ำท่วมอย่างไร

ตอบ

แม้จะมีน้ำมาก เขื่อนภูมิพลก็ยังสามารถบรรเทาภาวะน้ำท่วมได้ จากข้อมูลการระบายน้ำตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม – 13 ตุลาคม 2554 เขื่อนภูมิพล มีปริมาณน้ำไหลเข้าอ่างฯ ทั้งสิ้น 10,281 ล้าน ลบ.ม. ระบายน้ำในช่วง 5 เดือนครึ่งรวมกัน  2,861 ล้าน ลบ.ม. เก็บน้ำไว้ถึงกว่า 7 พันล้าน ลบ.ม. ในขณะที่เขื่อนสิริกิติ์ มีปริมาณน้ำไหลเข้าอ่างเก็บน้ำ รวม 9,760 ล้าน ลบ.ม. ระบายน้ำในช่วงเดียวกัน 5,000 ล้าน ลบ.ม. เก็บน้ำไว้เกือบ 5 พันล้าน ลบ.ม.

จะเห็นว่าตลอดช่วงฤดูฝนเขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์ ได้เก็บน้ำไว้กว่า 12,000 ล้าน ลบ.ม. คิดเป็นปริมาณน้ำราวครึ่งหนึ่งของมวลน้ำที่ท่วมภาคเหนือตอนบนและภาคกลาง ที่คาดว่าจะมีมวลน้ำท่วมมากถึง 20,000 ล้าน ลบ.ม

แม้ในช่วงระหว่างวันที่ 1 – 24 ตุลาคม 2554 ที่เขื่อนภูมิพลมีน้ำเกือบเต็มความจุอ่าง ก็ได้ระบายน้ำผ่านเครื่องกำเนิดไฟฟ้าและประตูระบายน้ำฉุกเฉินรวมราว 1,600 ล้านลูกบาศก์เมตร น้อยกว่าปริมาณน้ำไหลเข้าที่มีมากถึง 2,500 ล้านลูกบาศก์เมตร

8. ถาม ทำไมไม่เร่งระบายน้ำแบบเดียวกับปี 2553

มีข้อมูลว่า
เดือนเมษายน 2554 ปริมาณน้ำในเขื่อน 50.21% แต่กลับปล่อยน้ำออกเพียง 7.0 ล้าน ลบม. ในขณะที่ปี 2553 ปริมาณน้ำ 37.95% ระบายน้ำถึง 12 ล้านลบ.ม.
เดือนพฤษภาคม 2554 ปริมาณน้ำในเขื่อน 52.63% แต่กลับปล่อยน้ำออกเพียง 7.5 ล้าน ลบ.ม. ในขณะที่ปี 2553 ปริมาณน้ำ 36.90% ระบายน้ำถึง 8.3 ล้าน ลบ.ม. 
เดือนมิถุนายน 2554 ปริมาณน้ำในเขื่อน 60.27% แต่กลับปล่อยน้ำออกเพียง 0.0 ล้าน ลบ.ม. ในขณะที่ปี 2553 ปริมาณน้ำ 34.10% ระบายน้ำถึง 11.0 ล้าน ลบ.ม.
พอเริ่มปล่อยน้ำออกมาก็พอดีกันกับที่ฝนตกชุก พอน้ำจากเขื่อนสิริกิติ์ปล่อยลงสู่แม่น้ำน่านก็ส่งผลให้เกิดน้ำท่วม

ตอบ

เนื่องจากปี 2553 มีปัญหาการขาดแคลนน้ำยาวนานจนถึงปลายปี ทำให้เขื่อนต้องวางแผนระบายน้ำเป็นปริมาณมาก โดยในช่วง เม.ย. – มิ.ย. 2553 ระบายรวมทั้งสิ้น 2,150 ล้าน ลบ.ม. แบ่งเป็นเขื่อนภูมิพล 1,200 ล้าน ลบ.ม. และเขื่อนสิริกิติ์ 950 ล้าน ลบ.ม.
ขณะที่ปี 2554 ระบายน้ำตามแผนจำนวนทั้งสิ้น 1,330 ล้าน ลบ.ม. แบ่งเป็นเขื่อนภูมิพล 530 ล้าน ลบ.ม. และเขื่อนสิริกิตติ์ 800 ล้าน ลบ.ม. น้อยกว่าปี 2553 จำนวน 150 ล้าน ลบ.ม.

9. ถาม ทำไมไม่หยุดปล่อยน้ำ ทั้งๆ ที่ไม่มีรายงานฝนตกเหนือเขื่อน

ตอบ

พื้นที่รับน้ำของเขื่อนขนาดใหญ่ มีบริเวณกว้าง แม้จะไม่มีรายงานฝนตก แต่ก็อาจมีฝนตกในบางพื้นที่ รวมทั้งจะมีปริมาณน้ำหลากค้างทุ่งหรือพื้นที่ป่าเขาที่ทะยอยไหลเข้าเขื่อนตลอดเวลา อย่างไรก็ตาม หากข้อมูลน้ำไหลเข้าเขื่อนลดลง จะมีการประเมินสถานการณ์ เพื่อลดการระบายน้ำทันที

นอกจากนี้ เพื่อช่วยให้เขื่อนยังสามารถช่วยบรรเทาสถานการณ์ความรุนแรงบางส่วนได้ ตั้งแต่วันที่ 7 ตุลาคม 2554 เป็นต้นมา มีระดับเก็บกักเกินกว่าร้อยละ 99 ที่ระดับเก็บกักดังกล่าวนี้ เขื่อนภูมิพลจะสามารถรับน้ำได้ไม่เกินวันละ 120 ล้าน ลบ.ม.

การปล่อยน้ำบางส่วน ยังช่วยให้มีพื้นที่รับน้ำได้ดีกว่าการเก็บไว้จนเต็ม 100 % เช่น ในระหว่างวันที่ 3 – 5 ตุลาคม 2554 มีน้ำไหลเข้าวันละ 213 ถึง 289 ล้าน ลบ.ม. ซึ่งหากเขื่อนเก็บกักน้ำไว้จนเต็มความจุ 100 % ก็จะต้องปล่อยน้ำที่เข้ามาในแต่ละวันออกทั้งหมด ซึ่งจะทำให้มีอัตราการไหลของน้ำรุนแรงและไม่สามารถควบคุมได้

10. ถาม ใครเป็นผู้ตัดสินใจสั่งให้หรือไม่ให้ปล่อยน้ำ

ตอบ

ในการวางแผนการระบายน้ำในแต่ละปี คณะทำงานวางแผนการเพาะปลูกพืชฤดูแล้งซึ่งประกอบด้วยหน่วยงานต่างๆกว่า 20 หน่วยงาน ที่รับผิดชอบดูแลการใช้น้ำเพื่อเกษตรกรรม อุปโภค และบริโภค จะกำหนดเป้าหมายความต้องการใช้น้ำตามวัตถุประสงค์ต่างๆ ตลอดช่วงฤดูแล้ง ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนของทุกปีเป็นต้นไป โดยจะพิจารณาจากปัจจัยต่างๆ รวมทั้งต้นทุนน้ำในแต่ละเขื่อน จากนั้นกรมชลประทานและ กฟผ. จึงมาร่วมกันวางแผนการระบายน้ำในรายละเอียดเป็นรายเดือน รายสัปดาห์ และรายวัน ให้สอดคล้องกับความต้องการใช้น้ำ และประกาศให้เกษตรกรทราบ เพื่อวางแผนการใช้น้ำต่อไป 

          อย่างไรก็ตาม หากมีเหตุการณ์ผิดปกติ ทั้งภัยแล้ง หรือน้ำท่วม เช่นในปี 2554 กรมชลประทานจะเรียกประชุมคณะอนุกรรมการติดตามและวิเคราะห์แนวโน้มสถานการณ์น้ำ เพื่อติดตามข้อมูลอย่างใกล้ชิดและพิจารณาปรับแผนการระบายน้ำตามสถานการณ์

…………..

***เรื่องของปริมาณน้ำในเขื่อนที่บ้างคิดว่าเป็นประเด็น มีเพียง 20% ของปริมาณน้ำทั้งหมดที่ไหลผ่านนครสวรรค์ หรือตอนนี้สังคมต้องการหาแพะแบบที่เป็นคนมารับผิดชอบ

และถ้าจะลองมองให้ดี คือ ประเด็นเขื่อนถูกหยิบยกขึ้นมา เพราะเรามองข้อมูลกันแค่เป็นจุดแทนที่จะมองเส้นแนวโน้มหรือไม่ จากคำตอบที่ 7 ข้างบนทำให้ฉุกคิดขึ้นมาได้ว่าถ้าคนเรามีอายุสัก 300 ปี เราคงเห็นอย่างชัดเจนแล้วว่า จากที่ 2 เขื่อนใหญ่ถูกสร้างขึ้นมาหลังจากปี 2500 เราก็ยังไม่ประสบกับวิกฤตน้ำท่วมที่ทำลายสถิติปี 2485 อีกเลย จนกระทั่งปีนี้***

ช่วงวิกฤตน้ำท่วมทุกวันนี้ ทำให้ประชาชนในพื้นที่กว้างได้รับผลกระทบกันเกือบทั้งหมด แต่อะไรไม่เท่ากับสิ่งที่มาซ้ำเติมอีก นั่นคือ ไฟฟ้าเกิดรั่วขึ้นมาอีก จะดับไฟฟ้าทั้งพื้นที่ ข้างบ้านเค้าก็ไม่ยอมนะ เพราะบ้านเค้าไม่ได้รั่วนี่นา!!!

ตั้งแต่เริ่มเกิดวิกฤตการณ์จนกระทั่งวันนี้ มีประเด็นต่างๆ ทั้งจากสื่อใน Social Media จากทั้งสื่อมวลชนที่เน้นย้ำถึงปัญหา จากปากคนธรรมดาที่ทั้งวิจารณ์/สนับสนุน ศปภ. หรือจะนายกรัฐมนตรีเองก็ตาม:

ความขัดแย้งของชุมชนกันเองเรื่องพังคันกั้นน้ำคลองประปา, การเมืองหรือเรื่องจริง, กันกระสอบทรายส่วนรวมหรือบ้านตัวเอง, ไอเดียต่างๆ เรื่องน้ำน้ำที่คนไทยช่วยกันคิด ทั้งหมดที่ทำให้เราตามสถานการณ์ทัน เพราะการสื่อสารนั่นเอง

จากเหตการณืทั้งหมดทำให้เริ่มเห็นอีกมุมหนึ่งของไฟฟ้า ที่กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในภาวะวิกฤตเช่นนี้ ถ้าไม่นับเหตุผลเรื่องการเจริญเติบทางเศรษฐกิจแล้ว โลกนี้ต้องการ “ไฟฟ้า” เพื่อการสื่อสารให้คนสามารถผ่านวิกฤตนี้ไปด้วยกันอย่างปลอดภัย

3 การไฟฟ้าแบ่งเขตกันอย่างไร

กรณีศึกษาที่เห็นชัดคือ บางคนไม่รู้ว่าหน่วยงานไหนรับผิดชอบกระแสไฟฟ้าที่บ้านเราใช้อยู่ พอบ้านเกิดไฟฟ้ารั่วจึงแจ้งไปไม่ตรงหน่วยงาน ประกอบกับช่วงภาวะวิกฤตนั้น คนที่เดือดร้อนมีมากจึงทำให้การอำนวยความสะดวก เช่น ยกหม้อแปลง และปลั๊กไฟฟ้าขึ้นสูงเหนือน้ำ หรือการช่วยเหลือคือตัดไฟฟ้าออกจากพื้นที่ จะเห็นว่าความเข้าใจที่ถูกต้องนี่ เหมือนเป็นสิ่งที่เรามองข้ามไปในภาวะปกติ แต่กลับเป็นสิ่งสำคัญทีเดียวที่เราควรต้องรู้ เพื่อช่วยให้ การไฟฟ้าฯ ปฏิบัติภารกิจให้เราได้ทันท่วงที




กระบวนการจากกระแสไฟฟ้าผลิตได้ ส่งต่อไปยังประชาชนไทยทุกพื้นที่ (คลิ๊กที่รูปเพื่อขยาย)


ภาพข้างบนแสดงให้เห็นว่าพลังงานไฟฟ้า (kWh) ที่ใช้งานกันในประเทศไทยผลิตได้จากทั้งโรงไฟฟ้าในประเทศไทย และโรงไฟฟ้าจากต่างประเทศ สำหรับโรงไฟฟ้าในไทย ประมาณครึ่งหนึ่งรับผิดชอบโดย การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.- EGAT) ที่เหลือก็เป็นของเอกชน

กระแสไฟฟ้าที่ผลิตได้ถูกส่งต่อไปยัง ศูนย์ควบคุมระบบกำลังไฟฟ้าแห่งชาติ (National Control Center) ที่รับผิดชอบโดย EGAT และส่งต่อไปยังลูกค้าคือ การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.-MEA) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.-PEA) เพื่อส่งไปยังประชาชนเขตกรุงเทพฯ ปริมณฑลดังในรูป และ ประชาชนในพื้นที่จังหวัดอื่นที่เหลือ ตามลำดับ

จากกระบวนการผลิตไฟฟ้า องค์กรที่รับผิดชอบ ไปจนถึงมือผู้ใช้ไฟฟ้านั้น การไฟฟ้าฯ ทั้ง 3 แห่งนี้ มีส่วนเกี่ยวข้องไม่มากก็น้อยต่อวิกฤตน้ำท่วมในครั้งนี้ ที่แบ่งได้เป็น 3 ส่วนคือ 1) วิกฤตปริมาณน้ำจากเขื่อน, 2) วิกฤตต่อลูกค้าใช้ไฟฟ้าโดยตรง และ 3) วิกฤตที่จะไม่มีไฟฟ้าส่งให้ใช้เพียงพอ

(1) วิกฤตที่น้ำปริมาณมหาศาลปล่อยจากเขื่อน : กรมชลฯ และ กฟผ.(EGAT)

เป็นที่ทราบกันอย่างดีว่า เจ้าของน้ำ คือ กรมชลประทาน เจ้าของเขื่อน คือ EGAT และจุดประสงค์หลักของการเดินเครื่องโรงไฟฟ้าเขื่อนเพื่อการชลประทาน แต่ความเข้าใจอาจไม่เป็นวงกว้างเท่าที่ควร อย่างไรประเด็นนี้ขอให้ติดตามได้ที่ Blog ถัดไป

“คนที่จะสั่งเปิดน้ำปิดน้ำของเขื่อนภูมิพลกับสิริกิตต์ คือ รัฐมนตรีกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กับ บอร์ดการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย” : คุณปลอดประสพ

แต่อย่างไรก็ตาม ปริมาณน้ำที่ได้รับผลกระทบกันอยู่ปัจจุบันมาจากหลายสาเหตุ ดังนั้น การวิเคราะห์ข้อมูลจำเป็นต้องมีข้อมูลคาดการณ์จากทั้งปริมาณน้ำฝน น้ำสะสมในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ลมที่จะพัดน้ำให้สูงขึ้นได้ และน้ำทะเลหนุนสูง บวกเข้ากับความเข้าใจธรรมชาติของน้ำ ความสูงต่ำของพื้นที่ จุดกักน้ำทุกๆ จุด คลองทุกสาย ผังเมือง และแผน 1,2,3,…ที่ต้องปรับเข้ากับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลาอีกด้วย

(2) วิกฤตต่อลูกค้าใช้ไฟฟ้าโดยตรง: การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.- MEA) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.- PEA)

จะเป็นวิกฤตปลายทางของผู้ใช้ไฟฟ้าที่เจอกับน้ำท่วมบ้าน ในช่วงแรกของการท่วมที่ยังไม่สูงมากนัก ทาง กฟน. (MEA) และ กฟภ. (PEA) ก็มีบริการเลื่อนหม้อแปลง, ปลั๊กไฟฟ้าให้พ้นน้ำด้วย (วิธีการปฏิบัติตัวเมื่อน้ำท่วมบ้าน คุณ @panraphee แนะนำไว้ใน Blog ค่ะ )

แต่ถ้าท่วมสูงจนเกือบถึงปลั๊กไฟฟ้ากันแล้ว เจ้าของบ้านเอง ก็ต้องตัดไฟฟ้าออกด้วยตัวเองแบบ manual หรือ safety-cut กันอยู่แล้ว อีกส่วน ถ้าคนไม่อยู่ในบ้าน แต่บ้านโดยน้ำท่วมไปหมดแล้ว คราวนี้บ้านข้างเคียงอาจแจ้งให้ MEA / PEA ช่วยมาตัดไฟฟ้าบริเวณนั้นให้หน่อย แต่การแจ้งแบบเป็นพื้นที่บริเวณกว้างนั้น จนท. ก็เสี่ยงต่อการที่จะถูกต่อว่าจากบ้านที่เค้าจำเป็นต้องใช้ไฟฟ้าได้ ดูตัวอย่าง จากศูนย์อพยพที่ ม.ธรรมศาสตร์ รังสิต พอไฟฟ้าดับต้องปิดแอร์หมด คนแก่ เด็ก อาการแย่ทันที ทางเจ้าหน้าที่ของ MEA บอกผ่านโทรศัพท์ว่าจะใช้เวลานานมาก เพราะ จนท.ต้องตรวจสอบว่ารั่วบริเวณใดบ้าง หลายจุดหรือจุดเดียว แต่ตัดไฟฟ้าเป็นพื้นที่กว้างสักแค่ไหน จึงขอให้โทรแจ้งเป็นบ้านๆ เพื่อ MEA นำมาประเมินเอง

กรณีที่ลูกค้าเป็นประชาชนโดยตรง จะเห็นว่า การสื่อสาร 2 ทางระดับรายบ้าน มีความสำคัญมากต่อทั้ง MEA และ PEA เพื่อการรับส่ง feedback การแก้ไขปัญหา หรืออย่างน้อยแจ้งความคืบหน้าการทำงานของ จนท. เพื่อช่วยเยียวยาสภาพจิตใจของประชาชนได้บ้าง

และนี่คือตัวอย่างของ PEA ที่ได้ใช้เครื่องมือ Social Media: Facebook ที่คอยอัพเดทการทำงานของ จนท. ที่เข้าพื้นที่ต่างๆ เป็นอีกช่องทางที่ประชาชนที่ยังไม่โดนตัดไฟฟ้า พอจะรู้ความเป็นไปของตัวเองได้บ้าง นอกเหนือจากพื้นที่ข่าวในทีวีปกติที่การรายงานจะเกาะติดสถานการณ์การระบายน้ำซึ่งเป็นเรื่องสำคัญที่สุดตอนนี้ อีกทั้งยังมี Twitter: @pea_thailand และคุณ @hema007 ที่เป็นอีกช่องทางที่ทีมงาน PEA ได้ใช้สื่อสารกับประชาชนอย่างแอคทีพในช่วงเวลาคับขันอย่างนี้ด้วย



การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคกับการช่วยเหลือวิกฤตการน้ำท่วมไทย 2554



ขอบคุณทวีตจากคุณ @hema007 via @pea_thailand

รูปข้างบนนี้ได้จากหน้าเฟซบุคของ PEA ต้องขอขอบคุณ คุณ @hema007 ที่ได้ทวีตมาให้เช้านี้ค่ะ

อีกส่วนที่เป็นสถานีไฟฟ้าแรงสูง (สฟ.) - ต้นทางการส่งไฟฟ้า จนกระทั่งถึงบ้านเรือน- ได้มีการเสริมแนวป้องกัน, ยกอุปกรณ์สำคัญสูงขึ้นระดับหนึ่ง, ถ้าน้ำท่วมระดับสูงจนเสี่ยงมากก็ต้องย้ายการจ่ายไฟฟ้าไป สฟ. อื่นๆ ซึ่ง EGAT/MEA/PEA ต้องร่วมมือกัน

(3) วิกฤตที่ปริมาณไฟฟ้าไม่พอต่อความต้องการ: การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย

เมื่อวันที่ 18 ต.ค. ที่ผ่านมา ข่าวโรงไฟฟ้าวังน้อยถูกน้ำท่วมจนไม่สามารถเดินเครื่องได้ EGAT ต้องตัดสินใจหยุดเดินเครื่องก่อนจะเกิดความเสียหายอย่างรุนแรงต่ออุปกรณ์สำคัญในโรงไฟฟ้า ทำให้ศูนย์ควบคุมฯ ต้องปรับแผนอย่างรวดเร็ว เรียกเดินเครื่องโรงไฟฟ้าอื่นที่มีความพร้อมทดแทนในระบบ National Grid เพื่อให้เพียงพอต่อความต้องการการใช้ไฟฟ้าทันทีทันใด
ขณะเดียวกันต้องกันปริมาณสำรองไฟฟ้าให้พอต่อการใช้ไฟฟ้าในช่วงพีคโหลดจากเหตุการณ์นี้ ทำให้ ปริมาณสำรองฯ เหลืออยู่หมิ่นเหม่ทีเดียวแค่ 18% แต่เป็นความโชคดีมากที่บริเวณโรงไฟฟ้าอื่นที่เป็นโรงไฟฟ้าแบบผลิตกันตลอด 24 ชม. (Base Load Power Plants) ไม่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมพร้อมกัน

ถัดมาอีก 2 วันจากการที่ MEA/PEA จำเป็นต้องตัดไฟฟ้าบางพื้นที่ เพื่อป้องกันไฟฟ้ารั่ว ก็ทำให้ระบบฯ ลดปริมาณที่ใช้ไปบ้าง ส่งผลให้ระบบมีความมั่นคงขึ้น ค่อยใจชื้นกันขึ้นมาบ้าง

*** เห็นได้ว่า การรักษาความมั่นคงในระบบไฟฟ้าแห่งชาติ มีความจำเป็นอย่างสูงสุดทีเดียวในสถานการณ์เช่นนี้ ทั้งเรื่องการอยู่รอดของชีวิตคนที่ต้องกินทั้งอาหารที่อาศัยการปรุงสุกจากเครื่องใช้ไฟฟ้า น้ำดื่มที่ผลิตจากการที่ต้องอาศัยไฟฟ้า และที่สำคัญในเรื่องการพยายามต่อสู้กับกองทัพน้ำอย่างในตอนนี้ ขาดเรื่องการสื่อสารที่ต้องชาร์จไฟฟ้ากันอยู่ตลอดไม่ได้เลย ***

]]> http://www.energythai.com/2011/%e0%b8%a7%e0%b8%b4%e0%b8%81%e0%b8%a4%e0%b8%95-3-%e0%b8%81%e0%b8%b2%e0%b8%a3%e0%b9%84%e0%b8%9f%e0%b8%9f%e0%b9%89%e0%b8%b2/feed/ 0 http://www.energythai.com/2011/1st-prize-science-blog/ http://www.energythai.com/2011/1st-prize-science-blog/#comments Thu, 06 Oct 2011 15:46:44 +0000 energythai http://www.energythai.com/?p=2652



ในที่สุด ได้รับรางวัลที่ 1 ด้านวิทยาศาสตร์ตามที่คาดหวังไว้ค่ะ

งานรับรางวัลในวันที่ 6 ตุลาคม 2554 นี้ ค่อนข้างคึกคัก ผู้เข้าร่วมงานเยอะ และที่ไม่รู้ว่าใครเป็นใครก็เนื่องจากการรายงานตัวจะมาแบบเป็นชื่อนามสกุล แต่ผู้ประสานงานต้องถามย้ำกันเพื่อความชัวร์ว่า”บล็อคไหนคะ” จนรู้สึกว่าสื่อออนไลน์จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของ Definition ของนายคนนี้คนนั้นไปแล้ว!!!

เริ่มเปิดงานโดย นาวาอากาศเอก อนุดิษฐ์ นาครทรรพ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร และประกาศผลรางวัลเป็นช่วงๆ สลับกับการแสดง และหนึ่งในพิธีกรก็เป็นผู้ที่คุ้นหน้าคุ้นตากันดีในหมู่ Tweeples คือ คุณ @noppatjak นั่นเอง




ประธานกล่าวเปิดงาน



พิธีกรประกาศรางวัล


สำหรับปี 2011 นี้มีสิ่งที่แตกต่างจากปีที่แล้วคือทาง Google ได้เข้าร่วมเป็นผู้สนับสนุนอีก 1 รายจากเดิมที่มีอยู่แล้ว 3 รายคือ OKnation, Bloggang และ Exteen


2 รางวัลด้าน Science และ Best Writing





รูปหมู่คุณ @adisaklive และกลุ่ม Bloggers รางวัล Best Writing

การตัดสินจากที่ได้สอบถามจากคุณ @tpagon ได้รับข้อมูลว่าคณะกรรมการเป็นผู้ทรงคุณวุฒิและอาจารย์จากหลายสถาบันมาร่วมกันอ่านและตัดสินในแต่ละสาขาแตกต่างกันออกไป




รายชื่อคณะกรรมการตัดสิน Blog สาขา Science

และที่เหนือความคาดหวัง คือ ได้รับรางวัลชนะเลิศอันดับ 2 Best Writing อีก 1 รางวัล จึงได้แปะรายชื่อคณะกรรมการรางวัลกลุ่ม Best มาให้ดูกันดังนี้ค่ะ




รายชื่อคณะกรรมการ Best Writing และ Best of the Best

การร่วมงานในวันนี้ทำให้ได้พบกับกลุ่มผู้เขียนบล็อค หรือ Bloggers ทั่วประเทศที่คัดสรรแล้ว ได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และเพิ่มโอกาสการติดตามบล็อคที่น่าสนใจให้กว้างขึ้นได้อย่างรวดเร็วค่ะ

ดูรูปเพิ่มเติมได้จากหน้า facebook page: thailand Blog Awards และ
facebook Thailand Blog Awards album

]]> http://www.energythai.com/2011/1st-prize-science-blog/feed/ 0 http://www.energythai.com/2011/oil-price/ http://www.energythai.com/2011/oil-price/#comments Tue, 04 Oct 2011 00:44:34 +0000 energythai http://www.energythai.com/?p=2340



ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงของไทย
ดัดแปลงจากวารสารนโยบายพลังงานแห่งชาติค่ะ

1. โครงสร้างราคาน้ำมัน

โครงสร้างราคาน้ำมันจะประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น และราคาขายปลีก ในส่วนของราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น จะประกอบด้วย ราคา ณ โรงกลั่น ภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน และภาษีมูลค่าเพิ่ม และในส่วนของราคาขายปลีก จะประกอบด้วย ราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น ค่าการตลาด และภาษีมูลค่าเพิ่ม

2. การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมัน

2.1 การเปลี่ยนแปลงราคาขายปลีกน้ำมันของไทย ตั้งแต่อดีตจนกระทั่งปัจจุบัน จะเปลี่ยนแปลงขึ้นลงตามต้นทุนที่เปลี่ยนไป หรือการประกาศราคาของโรงกลั่น โดยช่วงก่อนยกเลิกควบคุมราคาขายปลีก แม้รัฐบาลจะควบคุมราคาขายปลีกให้อยู่ในระดับคงที่เป็นระยะเวลาหนึ่ง แต่ในความเป็นจริง การกำหนดราคาของโรงกลั่นมีการเปลี่ยนแปลงทุกสัปดาห์ตามราคาตลาดโลกที่เปลี่ยนไป โดยรัฐได้ใช้ระบบกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เพื่อรักษาระดับราคาขายส่งที่ออกจากโรงกลั่น และราคานำเข้าให้อยู่ในระดับคงที่ ซึ่งส่งผลให้ราคาขายปลีกไม่เปลี่ยนแปลง หลังจากมีการยกเลิกการควบคุมราคาแล้ว ราคาขายส่งจะมีการเปลี่ยนแปลงตามราคา ณ โรงกลั่น ซึ่งโรงกลั่นเป็นผู้กำหนดราคา และจะส่งผลให้ราคาขายปลีกเปลี่ยนแปลงตามในที่สุด

2.2 จากการที่ประเทศไทยเป็นประเทศผู้นำเข้าน้ำมัน โดยร้อยละ 90 ของการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงต้องนำเข้าจากต่างประเทศในรูปของน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปบางส่วน ประกอบกับการค้าน้ำมันเป็นไปอย่างเสรี ดังนั้น การกำหนดราคาน้ำมันของโรงกลั่นจึงขึ้นอยู่กับการเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันในตลาดโลกและการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตรา (หรือค่าเงินบาท) ซึ่งเป็นต้นทุนในการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิง

3. การกำหนดราคา ณ โรงกลั่นและราคานำเข้า

3.1 ช่วงก่อนยกเลิกควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิง รัฐเป็นผู้กำหนดราคาน้ำมันเชื้อเพลิง โดยรัฐกำหนดหลักเกณฑ์การคำนวณราคา ณ โรงกลั่น และอัตรากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงของน้ำมันแต่ละชนิด ในช่วงดังกล่าวประเทศไทยมีกำลังการกลั่นต่ำกว่าความต้องการในประเทศและต้องพึ่งพาการนำเข้า การกำหนดราคาน้ำมันที่ผลิตในประเทศจึงใช้หลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า (Import Parity Basis) เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมระหว่างผู้ผลิตและผู้นำเข้า โดยหลักเกณฑ์การกำหนดราคาจะอ้างอิงตามการเปลี่ยนแปลงของราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันในสิงคโปร์ ซึ่งเป็นตลาดน้ำมันที่นำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปในช่วงดังกล่าว ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงของไทยจะเป็นราคา CIF ของราคาสิงคโปร์ คือ ราคาสิงคโปร์บวกด้วยค่าขนส่งและค่าใช้จ่ายต่างๆ จนกระทั่งถึงท่าเรือเมืองไทย การกำหนดราคา ณ โรงกลั่นจะอิงกับราคาประกาศของโรงกลั่นในสิงคโปร์ และสำหรับการกำหนดราคานำเข้าจะอิงตามราคาตลาดจรสิงคโปร์เพื่อให้สอดคล้องกับต้นทุนการนำเข้าจริง โดยการประกาศราคาจะเปลี่ยนแปลงสัปดาห์ละ 1 ครั้ง

3.2 ช่วงหลังการยกเลิกควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิง โรงกลั่นน้ำมันจะเป็นผู้กำหนดราคาด้วยตนเอง สำหรับผู้ค้าน้ำมันที่นำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปจะเป็นตามต้นทุนตามจริง เนื่องจากโรงกลั่นต้องแข่งขันกับต้นทุนนำเข้า ดังนั้น โรงกลั่นจึงใช้หลักการเสมอภาคกับการนำเข้า หากโรงกลั่นกำหนดราคาสูงกว่าการนำเข้า ผู้ค้าน้ำมันจะนำเข้าแทนการสั่งซื้อจากโรงกลั่นในประเทศ แต่หากการกำหนดราคาต่ำกว่าราคา นำเข้า จะทำให้โรงกลั่นได้รับกำไรต่ำ ย่อมไม่จูงใจให้เกิดการลงทุนของธุรกิจการกลั่นในประเทศไทย แต่หลังจากกำลังการกลั่นของประเทศไทยมีเกินความต้องการทำให้ต้องส่งออก การส่งออกในปัจจุบันตามภาวะปกติจะไม่ได้ราคาที่ดีเท่าที่ควร จากปัญหากำลังการกลั่นในภูมิภาคที่สูงกว่าความต้องการ ดังนั้น โรงกลั่นจึงพยายามที่จำหน่ายน้ำมันในประเทศก่อนส่งออก โดยให้ส่วนลดราคา ณ โรงกลั่นในบางช่วง ทำให้การกำหนดราคาของไทยได้ลดลงมาอยู่ระหว่างราคาส่งออกและราคานำเข้า

การกำหนดราคาของโรงกลั่นจะกำหนดให้สอดคล้องและใกล้เคียงกับต้นทุนการนำเข้ามากที่สุด เพื่อให้ผู้ค้าน้ำมันซื้อน้ำมันจากโรงกลั่น และเนื่องจากการซื้อขายน้ำมันในภูมิภาคนี้เป็นจำนวนมาก จะกระทำกันในตลาดสิงคโปร์ ราคาน้ำมันที่เคลื่อนไหวในตลาดสิงคโปร์จึงเป็นตัวแทนของราคาน้ำมันของทุกประเทศในภูมิภาคนี้ โรงกลั่นจึงใช้เกณฑ์การกำหนดราคา โดยอิงตามราคาตลาดจรสิงคโปร์ และมีประกาศเปลี่ยนแปลงราคาทุกวัน เช่นเดียวกับราคาตลาดจรสิงคโปร์

4. การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดน้ำมันต่างๆ

ตลาดซื้อขายน้ำมันระหว่างประเทศ ตลาดที่สำคัญมีอยู่เพียงไม่กี่แห่ง โดยจะเป็นตัวแทนการซื้อขายหรือตกลงราคาน้ำมันของภูมิภาคนั้นๆ ได้แก่ ตลาดในสหรัฐอเมริกา ตลาดยุโรป ตลาดตะวันออกกลาง และตลาดสิงคโปร์ สำหรับตลาดอื่น ๆ จะกำหนดราคาโดยพิจารณาและคำนึงถึงตลาดเหล่านี้ โดยโรงกลั่นและผู้ค้าน้ำมันของประเทศในภูมิภาคนั้นๆ จะคำนึงถึงสภาพความต้องการและปริมาณการผลิตในภูมิภาคอื่น ๆ ประกอบด้วย

ราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่ซื้อขายในตลาดโดยทั่วไป จะเปลี่ยนแปลงสอดคล้องกับต้นทุน คือ ราคาน้ำมันดิบ ดังนั้น ราคาน้ำมันสำเร็จรูปในทุกตลาด จึงปรับตัวเคลื่อนไหวไปในทิศทางและระดับเดียวกัน นอกจากนั้นแล้ว อุปสงค์และอุปทานในภูมิภาคนั้นๆ ยังมีอิทธิพลต่อราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาด จึงทำให้การเปลี่ยนแปลงราคาน้ำมันสำเร็จรูปในบางตลาดอาจปรับตัวแตกต่างจากตลาดอื่น แต่เป็นเพียงช่วงสั้นๆ เพราะระดับราคาที่แตกต่างกันจะทำให้เกิดภาวะของการไหลเข้า/ออกของน้ำมันจากตลาดอื่น จนระดับราคาของตลาดนั้นปรับตัวสู่ภาวะสมดุลกับตลาดอื่น ดังนั้น ในการกำหนดราคาของผู้ค้าน้ำมันไทย ไม่ว่าจะใช้ฐานราคาน้ำมันสำเร็จรูปของตลาดใด การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันสำเร็จรูปของไทยจะเป็นเช่นเดียวกัน เพราะการเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันสำเร็จรูปในทุกตลาดจะเปลี่ยนแปลงสอดคล้องในระดับเดียวกัน

5. ราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดจรสิงคโปร์

ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกไกล ตลาดสิงคโปร์เป็นศูนย์กลางซื้อขายน้ำมันในภูมิภาคนี้ ที่สำคัญที่สุดราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดจรสิงคโปร์มิได้เกิดจากการประกาศราคาของรัฐบาลสิงคโปร์ แต่เป็นราคาที่เกิดจากการตกลงซื้อขายของผู้ซื้อและผู้ขายภายทั้งภายในและภายนอกประเทศสิงคโปร์ ราคาที่ตกลงจะสะท้อนจากปริมาณน้ำมันที่มีในภูมิภาคและความต้องการน้ำมันของภูมิภาคนี้ที่มีเข้ามาในตลาด ดังนั้น ปริมาณการผลิตส่วนเกินและความต้องการน้ำมัน (การส่งออกและการนำเข้า) ของประเทศต่างๆ ในภูมิภาคนี้ ซึ่งรวมทั้งประเทศไทยจะมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของราคาในตลาดจรสิงคโปร์ การเก็บรวบรวมราคาซื้อขายในตลาดน้ำมันทุกตลาดจะมีบริษัทข้อมูล เช่น Platt’s, Petroleum Argas, Reuters ทำการรวบรวมราคาซื้อขายในแต่ละวัน ซึ่งข้อมูลที่ตลาดน้ำมันใช้อ้างอิงในการต่อรองหรือตกลงราคาซื้อขายกันในธรุกิจน้ำมันระหว่างประเทศ จะเป็นของบริษัท Platt’s เช่น MOP (Mean of Platt’s) หมายถึง ราคากลางที่ได้จากราคาซื้อขายต่ำสุดและสูงสุดที่ Platt’s สรุปในวันนั้นๆ

ปริมาณน้ำมันสำเร็จรูปที่ซื้อขายผ่านตลาดสิงคโปร์ จะอยู่ในระดับสูงเช่นเดียวกันตลาดใหญ่ในพื้นที่อื่น (ยุโรป อเมริกา ตะวันออกกลาง) ทำให้ยากต่อการปั่นราคาโดยผู้ซื้อหรือผู้ขาย และราคาจะสะท้อนความสามารถในการจัดหาและความต้องการในภูมิภาคเอเชียอย่างแท้จริง โดยเหตุผลดังกล่าว ทำให้ประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน เช่น ไทย เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น ซึ่งปัจจุบันมีกำลังการกลั่นส่วนเกิน แม้จะเริ่มมีการกำหนดราคาส่งออกเอง ซึ่งจะขึ้นอยู่กับ Demand/Supply ของประเทศตนเองส่วนหนึ่ง แต่โดยทั่วไปราคาตลาดจรสิงคโปร์ยังมีอิทธิพลสูงมากต่อราคาในประเทศต่าง ๆ ดังกล่าว

6. ราคาจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงของโรงกลั่นและผู้ค้าส่งน้ำมันภายนอกในประเทศในปัจจุบัน

ภายหลังการยกเลิกการควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิง ในช่วงแรกการกำหนดราคาน้ำมันสำเร็จรูปของโรงกลั่น ได้ใช้หลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า (Import parity) ประกอบด้วยราคาน้ำมันในตลาดจรสิงคโปร์ (FOB) เฉลี่ย 3 วัน บวกด้วยค่าขนส่งและค่าใช้จ่ายต่าง ๆ เป็นราคา CIF และจะมีค่าใช้จ่ายในการปรับคุณภาพด้วยส่วนหนึ่ง ซึ่งในแต่ละโรงกลั่นจะใช้หลักเกณฑ์เดียวกัน เพียงแต่มีความแตกต่างกันในรายละเอียด เช่น ค่าขนส่ง ค่าปรับคุณภาพ โดยระดับราคา ณ โรงกลั่นของทุกโรงอยู่ในระดับเดียวกัน มีความแตกต่างกันในระดับ 4 – 10 สต./ลิตร แต่หลังจากประเทศมีกำลังการกลั่นที่เพิ่มขึ้นและภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ ทำให้ปริมาณการผลิตน้ำมันมากเกินความต้องการของประเทศ ทำให้ต้องส่งออกการกำหนดราคาของโรงกลั่นนอกจากจะอิงตามภาวะตลาดภายนอกคือราคาตลาดจรสิงคโปร์แล้ว ยังคำนึงถึงสภาพ Demand /Supply ของตลาดภายในประเทศด้วย ในบางช่วงที่น้ำมันในประเทศเหลือมากจะมีการให้ส่วนลด ทำให้ราคาหน้าโรงกลั่นของไทยถูกกว่าราคาตลาดจรสิงคโปร์ในบางช่วง

นอกจากนี้ จากสภาพการแข่งขันในตลาดน้ำมันของไทยที่อยู่ในระดับสูง ทำให้ในตลาดค้าส่งของไทย มีการเปลี่ยนแปลงราคาทุกวันและบางวันอาจหลายครั้ง ซึ่งเป็นไปตามต้นทุนและสภาพตลาดน้ำมันในช่วงนั้น ๆ จากการศึกษาของ สพช. พบว่า ราคาขายส่งน้ำมันภายในประเทศมีการเปลี่ยนแปลงที่สอดคล้องกับตลาดสิงคโปร์ เพราะปริมาณน้ำมันในตลาดของไทย จะปรับตัวตามสภาพตลาดน้ำมันภายนอก และในทางกลับกันตลาดน้ำมันของไทยจะส่งผลกับตลาดในภูมิภาคนี้เช่นกัน เมื่อน้ำมันในตลาดเอเชียขาด (ซึ่งมีผลให้ราคาสิงคโปร์ปรับตัวขึ้น) น้ำมันไทยจะไหลออก ปริมาณน้ำมันในประเทศลดลง ราคาขายในประเทศปรับตัวขึ้น ในทางกลับกัน การที่ปริมาณน้ำมันในตลาดนอกประเทศอยู่ในระดับสูง ซึ่งราคาตลาดสิงคโปร์ที่สะท้อนราคาซื้อขายในภูมิภาคเอเชียจะลดลง ความสามารถส่งออกน้ำมันของไทยจะลดลง ราคาขายส่งในประเทศจะมีการให้ส่วนลดเพื่อระบายน้ำมันออกสู่ตลาดภายใน

7. รายได้ของโรงกลั่น

7.1 ราคาน้ำมันมีความไวต่อข่าวและสภาพการจัดหาที่เปลี่ยนแปลง โดยความแตกต่างของราคาน้ำมันเบนซินและดีเซลกับราคาน้ำมันดิบดูไบ จะเคลื่อนไหวในช่วงตั้งแต่ระดับติดลบจนถึง $ 12 – 14 ต่อบาร์เรล โดยเฉลี่ยอยู่ในระดับ $ 4-5 ต่อบาร์เรล น้ำมันเตาความแตกต่างจะเป็นลบ โดยเฉลี่ยปีนี้ติดลบอยู่ที่ $ 1 – 1.5 ต่อบาร์เรล ส่วนก๊าซปิโตรเลียมเหลวความแตกต่างจะเป็นทั้งบวกและลบขึ้นกับความต้องการและฤดูกาล ปัจจุบันอยู่ระดับ $ -3 ต่อบาร์เรล ส่วนต่างของราคาน้ำมันสำเร็จรูปดังกล่าว ไม่ใช่กำไรขาดทุนที่แท้จริงของโรงกลั่น เนื่องจากยังไม่คำนึงถึงค่าใช้จ่ายในการกลั่นและค่าใช้จ่ายในการนำเข้าน้ำมันดิบ ซึ่งจะประกอบด้วยค่าใช้จ่ายในการขนส่ง ซึ่งอยู่ในระดับ $ 1-2 ต่อบาร์เรล

7.2 ขบวนการกลั่น ในขบวนการกลั่นของโรงกลั่นไม่สามารถเลือกกลั่นเฉพาะน้ำมันสำเร็จรูปที่ให้ผลตอบแทนสูงได้ สัดส่วนของน้ำมันสำเร็จรูปที่ได้จากขบวนการกลั่นจะแตกต่างกันไปตามเทคโนโลยีของแต่ละโรงกลั่น ดังนั้น ในการคำนวณรายได้ของโรงกลั่น จึงต้องใช้ราคาจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูปเฉลี่ยตามปริมาณการผลิตหักด้วยต้นทุนวัตถุดิบ (ราคาน้ำมันดิบที่รวมค่าใช้จ่ายในการนำเข้า) เรียกว่า ค่าการกลั่นรวม ซึ่งเป็นรายได้ที่ยังไม่ได้หักค่าใช้จ่าย ผลจากการคำนวณค่าการกลั่นโดยใช้ฐานราคาน้ำมันดิบและค่าขนส่งเดียวกันกับราคาน้ำมันสำเร็จรูปปลายสัปดาห์ก่อน พบว่า ค่าการกลั่นของโรงกลั่นไทยออยล์ บางจาก เอสโซ่ ระยอง และสตาร์ จะอยู่ในระดับ $1.2, $1.1, $0.6, $2.1, และ $0.6 ตามลำดับ

7.3 ค่าการกลั่น โรงกลั่นต้องเผชิญกับภาวะค่าการกลั่นตกต่ำ ในขณะที่ค่าใช้จ่ายในการดำเนินการของโรงกลั่นอยู่ในระดับ $3 ต่อบาร์เรล จากการเก็บสำรองน้ำมันในระดับต่ำของผู้ค้าน้ำมัน ทำให้ราคาน้ำมันมีความผันผวน โดยจะไวต่อสภาพการจัดหาที่เปลี่ยนแปลงและข่าวต่าง ๆ ในช่วงที่โรงกลั่นมีปัญหาการจัดหาถูกจำกัด ราคาน้ำมันสำเร็จรูปจะปรับตัวสูงกว่าราคาน้ำมันดิบ ทำให้ค่าการกลั่นในช่วงดังกล่าวผันผวน

8. การศึกษาการกำหนดราคา ณ โรงกลั่น ตามแนวทางต่าง ๆ

8.1 การกำหนดราคาตามต้นทุนการผลิตจริง (Cost plus Basis) หลักการเป็นการกำหนดราคาน้ำมันสำเร็จรูปตามต้นทุนการผลิต คือ ราคาน้ำมันดิบ (Crude Price) และค่าใช้จ่ายในการกลั่น โดยค่าใช้จ่ายในการกลั่นหรือค่าการกลั่นจะกำหนดเป็นอัตราคงที่ (Fixed Refining Margin) ดังนั้น ราคาน้ำมันสำเร็จรูปจะเปลี่ยนแปลงตามราคาน้ำมันดิบ ซึ่งจากการเปรียบเทียบการกำหนดราคาโดยใช้ต้นทุนจริง การกำหนดราคาน้ำมันสำเร็จรูปตามต้นทุนการผลิต จะถูกกว่าการอิงตามราคาตลาด แต่อย่างไรก็ตามเหตุการณ์ลักษณะนี้เป็นช่วงสั้น เมื่อตลาดปรับตัวสู่สมดุลแล้วการกำหนดราคาตามภาวะตลาดจะถูกกว่า ทั้งนี้ เนื่องจากสถานภาพของตลาดน้ำมันในภูมิภาคนี้ ในปัจจุบันกำลังการผลิตจะสูงกว่าความต้องการ ทำให้ผู้ผลิตไม่สามารถตั้งราคาสูงได้ในภาวะปกติ

ข้อดี: เมื่อราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดจรสิงคโปร์มีความผันผวนในทิศทางที่ปรับขึ้นสูงกว่าราคาน้ำมันดิบมาก การกำหนดราคาตามต้นทุน จะทำให้ราคาน้ำมันในประเทศไม่เพิ่มสูงมากเท่าภาวะตลาด

ข้อเสีย: ราคาน้ำมันดิบมีความผันผวนเช่นเดียวกับราคาน้ำมันสำเร็จรูป การกำหนดราคาตามต้นทุนไม่สามารถแก้ปัญหาความผันผวนของราคาขายปลีกได้ และในภาวะที่ราคาน้ำมันเคลื่อนไหวปกติ การกำหนดราคาตามต้นทุน จะทำให้ราคาน้ำมันภายในประเทศสูงกว่าที่ควร เพราะต้นทุนการกลั่นของไทยสูงกว่าโรงกลั่นในสิงคโปร์ รัฐจะต้องเข้ามาควบคุมตลาดน้ำมัน และการกำหนดราคาไม่สอดคล้องกับสภาพตลาด ทำให้ต้องมีการควบคุมการส่งออกและการนำเข้าน้ำมัน เพื่อไม่ให้เกิดการขาดแคลนขึ้นได้เพราะหากราคาในประเทศถูกกว่าราคานำเข้า ผู้ผลิตจะส่งออกแทนการจำหน่ายในประเทศ หรือหากราคาจำหน่ายในประเทศแพงกว่าราคานำเข้า ผู้ค้าน้ำมันจะนำเข้าแทนการซื้อในประเทศ การกำหนดค่าการกลั่นคงที่ ทำให้โรงกลั่นไทยไม่เกิดการพัฒนาปรับปรุงระบบในมีประสิทธิภาพ เพื่อลดต้นทุนการผลิต และค่าใช้จ่ายในการกลั่นของแต่ละโรงกลั่นมีความแตกต่างกัน ดังนั้น การกำหนดค่าการกลั่นคงที่ นอกจากจะไม่ทำให้ผู้บริโภคได้ซื้อน้ำมันในราคาต่ำลงแล้ว ในทางปฏิบัติคงกระทำได้ยาก เพราะทำให้เกิดความได้เปรียบเสียเปรียบระหว่างโรงกลั่น

8.2 การกำหนดราคาลักษณะผสมระหว่างตามต้นทุนการผลิตและราคาตลาด (1/2 cost plus + 1/2 s’pore price) หลักการเป็นการกำหนดราคาน้ำมันสำเร็จรูปของประเทศไทย โดยคำนึงถึงต้นทุนการผลิตจริงส่วนหนึ่ง และสภาพการซื้อขายน้ำมันของตลาดส่วนหนึ่ง หรือ 1/2 ราคาตามต้นทุนผลิต + 1/2 ราคาอ้างอิงสิงคโปร์ การกำหนดราคาตามวิธีนี้ ราคาน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศจะมีความผันผวนเช่นเดียวกับราคาน้ำมันดิบ โดยราคาจะสูงกว่าการกำหนดราคาที่อิงตามราคาตลาดจรสิงคโปร์ แต่เป็นระดับที่ต่ำกว่าราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่ได้จากการกำหนดราคาตามต้นทุนการผลิตทั้งหมด

ข้อดี: ในภาวะที่ราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดมีความผันผวน การกำหนดราคาน้ำมันในลักษณะนี้ จะสามารถลดความผันผวนของราคาน้ำมันสำเร็จรูปภายในประเทศได้ในระดับหนึ่ง แต่เป็นเพียงสั้น

ข้อเสีย: ราคาน้ำมันสำเร็จรูปมีความผันผวนเช่นเดียวกับราคาน้ำมันดิบ ภาวะตลาดปกติ ราคาน้ำมันภายในประเทศจะแพงกว่าการใช้ราคาตลาด รัฐจำเป็นต้องควบคุมการกำหนดราคา และการนำเข้า/ส่งออก เพื่อมิให้เกิดภาวะตลาดน้ำมันไม่สมดุล หรือมีการขาดแคลนน้ำมันเกิดขึ้น ในทางปฏิบัติไม่สามารถกำหนดค่าใช้จ่ายในการกลั่นคงที่ได้ เพราะโรงกลั่นมีค่าใช้จ่ายจริงที่แตกต่างกัน

8.3 การกำหนดราคาโดยใช้ระบบจำกัดราคาน้ำมันเชื้อเพลิง เพื่อรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมัน (ระบบภาษียืดหยุ่นหรือกองทุนน้ำมันฯ) หลักการเป็นการรักษาระดับราคาน้ำมันในประเทศให้เคลื่อนไหวอย่างมีเสถียรภาพ โดยให้อยู่ในระดับที่คาดว่าระบบเศรษฐกิจของไทยจะรองรับได้ หากราคาน้ำมันสูงหรือต่ำกว่าระดับราคาที่กำหนดไว้ก็จะปรับลดหรือเพิ่มอัตราภาษีสรรพสามิตหรือกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงให้ระดับราคาอยู่ในช่วงที่กำหนด ซึ่งเปรียบเสมือนกับการมีกองทุนรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมัน

การกำหนดราคาวิธีนี้ มีปัญหาในทางปฏิบัติ เนื่องจากถ้ากองทุนน้ำมันฯ มีฐานะการเงินติดลบ จะไม่อยู่ในสภาพที่จะทำหน้าที่ดังกล่าวได้ รัฐต้องจัดหางบประมาณหรือใช้ภาษี ซึ่งกลไกการปรับอัตราภาษีไม่มีความคล่องตัวเพียงพอที่จะเปลี่ยนแปลงตามราคาน้ำมัน แต่มีข้อดี คือ ลดความผันผวนของราคาน้ำมันที่มีผลกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศ และทำให้ผู้ประกอบธุรกิจสามารถวางแผนธุรกิจได้ โดยไม่มีความเสี่ยงจากราคาน้ำมัน ส่วนข้อเสีย คือ เป็นการนำราคาน้ำมันกลับไปสู่การตัดสินใจทางการเมือง (ดังเช่นที่เกิดขึ้นกับก๊าซหุงต้มในปี 2543 ซึ่งทำให้กองทุนน้ำมันฯ ติดลบถึง 12,000 ล้านบาท) และไม่ได้ช่วยแก้ไขปัญหาน้ำมันราคาแพง แต่ลดความผันผวนของราคาเท่านั้น ประเทศยังคงจ่ายเงินซื้อน้ำมันเท่าเดิม โครงสร้างราคาน้ำมันจะถูกบิดเบือน ทำให้การบริโภคไม่สอดคล้องกับต้นทุนและไม่ประหยัด รัฐไม่สามารถประมาณการรายได้จากภาษีได้ เพราะไม่สามารถคาดการณ์ราคาน้ำมันที่ถูกต้องได้

ดังนั้น หากการเคลื่อนไหวของราคาน้ำมันในตลาดโลกเป็นไปตามภาวะปกติ ไม่ควรนำวิธีการนี้มาใช้ เพราะจะขัดกับหลักการค้าเสรี แต่ถ้ามีเหตุการณ์ไม่ปกติ จึงจะสมควรนำมาใช้เพื่อขจัดความผันผวนของราคาในส่วนที่เกินปกติ แต่จะต้องส่งสัญญาณไปยังประชาชนให้ชัดเจนว่า รัฐไม่ได้กลับมาควบคุมราคา

9. สรุปภาวะการแข่งขันของตลาดน้ำมันไทย

ปัจจุบันตลาดน้ำมันของไทยมีการแข่งขันสูงทั้งระดับค้าส่งและค้าปลีก โดยในตลาดค้าส่ง กำลังการกลั่นภายในประเทศที่มีมากกว่าความต้องการ ทำให้การกำหนดราคาของโรงกลั่นและผู้ค้าส่งต้องมีการให้ส่วนลดแก่ผู้ค้าน้ำมันในภาวะที่น้ำมันล้นตลาด นอกจากนี้ การที่โรงกลั่นต้องแข่งขันการนำเข้าจากต่างประเทศ ภาวะกำลังการกลั่นล้นตลาดของภูมิภาค ก็มีผลให้ราคาน้ำมันสำเร็จรูปของภูมิภาคเอเซียอยู่ในภาวะอ่อนตัวเมื่อเทียบกับราคาน้ำมันดิบ ซึ่งประเทศไทยก็ได้รับผลกระทบดังกล่าวด้วย ทำให้การกำหนดราคาน้ำมันของโรงกลั่นและผู้ค้าส่งไม่สามารถตั้งราคาสูงได้

ในตลาดค้าปลีก การแข่งขันอยู่ในระดับสูงเช่นเดียวกัน จากการเพิ่มขึ้นของจำนวนผู้ค้าน้ำมัน จากเดิมมีเพียงผู้ค้ารายใหญ่ 4 ราย ได้เพิ่มขึ้นเป็น 29 ราย ทำให้การแข่งขันในตลาดค้าปลีกของไทยอยู่ในระดับที่สูงมาก ติดอันดับ 1 ใน 5 ของโลก ผู้ค้าไม่สามารถกำหนดราคาขายปลีก ในระดับที่แตกต่างกันได้มาก จากการศึกษาของ สพช. พบว่า การกำหนดราคาขายปลีกในระดับที่แตกต่างกัน50 สตางค์/ลิตร จะส่งผลให้ปริมาณการจำหน่ายของผู้ค้าน้ำมันลดลงครึ่งหนึ่ง

จากภาวะการแข่งขันในระดับสูงของตลาดน้ำมันทั้งในระดับค้าส่งและค้าปลีก ได้เป็นกลไกทำให้ผู้ค้าน้ำมันไม่สามารถกำหนดราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในระดับสูงได้ ผู้บริโภคได้รับประโยชน์จากการแข่งขันดังกล่าว ได้แก่ การบริการที่ดีขึ้น สถานีบริการที่มีมาตรฐาน และราคาน้ำมันที่ถูกลงเมื่อเทียบกับต้นทุนจริง(การแข่งขันตัดราคา) จากภาวะตลาดที่สมดุลและกลไกตลาด (สภาพการแข่งขัน) ที่ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพในปัจจุบัน รัฐจึงไม่ควรที่จะเข้าไปแทรกแซงการกำหนดราคาน้ำมันเชื้อเพลิง หรือควบคุมภาวะตลาดอื่น ๆ (การนำเข้า/ส่งออก) การแทรกแซงอาจจะทำให้ผู้บริโภคได้ประโยชน์จากน้ำมันราคาถูกกว่าสภาพปกติเล็กน้อยในระยะสั้น แต่ในระยะยาวราคาจำหน่ายจะปรับตัวสูงกว่าที่ควร ความสมดุลในตลาดที่เสียไปจะส่งผลต่อเนื่องทำให้การบริโภคถูกบิดเบือน ต้นทุนการนำเข้าน้ำมันของประเทศเพิ่มขึ้น การลงทุนในธุรกิจน้ำมันเกิดการชะงักงัน ซึ่งจะส่งผลเสียต่อตลาดน้ำมันและประเทศโดยส่วนรวมในอนาคต ในส่วนของภาครัฐ การเข้ามาแทรกแซงตลาด จะเป็นภาระของรัฐที่ไม่สามารถถอนตัวออกมาได้ และภาระจะเพิ่มสูงขึ้นเป็นลำดับ

]]> http://www.energythai.com/2011/oil-price/feed/ 0 http://www.energythai.com/2011/powergen-asia/ http://www.energythai.com/2011/powergen-asia/#comments Thu, 29 Sep 2011 04:07:26 +0000 energythai http://www.energythai.com/?p=2336



ขณะนี้กำลังเข้าร่วมงาน #PowerGenAsia2011 ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ จะอัพเดทบล็อกเรื่อยๆนะคะ

สำหรับนโยบายจากองค์กรผลิตไฟฟ้าหลายๆประเทศเช่น จีน มาเลเซีย อินเดีย จะมุ่งใช้นิวเคลียร์เป็น Base Load หรือกำลังผลิตหลักทั้งหมด โดยเทคโนโลยีนิวเคลียร์กำลังจะพัฒนาจากความร้อนสูงสู่ความร้อนต่ำ แรงดันสูงสู่แรงดันต่ำ จากที่ผลิตหลัก 1,000 เมกกะวัตต์ จะเล็กลงเหลือเพียง 200-300 เมกกะวัตต์เล็กลงและปลอดภัยขึ้นมาก



PowerGen Asia 2011

POWER-GEN Asia and Renewable Energy World Asia open with keynote speeches by KETTHA and TNB

Over 4,500 visitors attend day one of exhibition and conference

POWER-GEN Asia and colocated Renewable Energy World Asia got off to an excellent start, with a fascinating keynote session and over 4,500 power industry professionals attending the first day of the event.

The opening keynote session brought together a combination of three presentations, followed by a testing discussion moderated by Sri Jegarajah of CNBC Asia Pacific.

]]> http://www.energythai.com/2011/powergen-asia/feed/ 0